The post Top 10 địa điểm nên check-in khi ghé thăm thành phố Việt Trì. appeared first on Du Lịch Tây Bắc.

The post Về Thanh Thủy – Phú Thọ trải nghiệm tắm khoáng nóng ở đâu? appeared first on Du Lịch Tây Bắc.

Cổng đền Lang Đài (Ảnh: Phương Thảo)

Đền Lang Đài thờ Đông Hải Long Vương, người con thứ 25 của Lạc Long Quân và Âu Cơ – một nhân vật trong truyền thuyết dân gian từ buổi đầu dựng nước. Ngài có công giúp dân trị thủy, bảo vệ cuộc sống yên vui của cộng đồng làng xóm. Với cư dân trồng lúa nước thì công cuộc trị thủy là đặc biệt quan trọng. Nó giúp duy trì sự sống và là yếu tố thúc đẩy sự phát triển của nền văn minh sông Hồng. Chính vì vậy hình tượng Đông Hải Long Vương đã được nhân dân ngưỡng mộ và tôn thờ, đóng vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh của nhân dân.

Tích xưa kể rằng, thủa ấy vùng đất Bạch Hạc – Bồ Sao xảy ra đại nạn hồng thủy, tàn hại nhà cửa, ruộng nương, dân chúng phải kéo nhau đi phiêu dạt khắp nơi. Thấy vậy vua Hùng Vương thứ XVIII sai Đông Hải quan lang và nhị vị tướng quân An Giang là anh em sinh ra cùng bọc trứng đến Giang đầu sứ. Đông Hải hành binh, đóng trụ sở hành doanh tại Bồ Sao, An Giang đóng tại đất Diễn Xuân.

Ngày 6 tháng 6, Đông Hải truyền quân sĩ xây dựng doanh trại tại đồi Quán Sứ và Long Sứ, đồng thời huy động dân chúng và binh lính xây thành, đắp lũy để ngăn nước lũ. Một ngày đẹp trời, bỗng nhiên mây mù vẩn đục, nước lũ tràn dâng, có ba bè gỗ trôi từ hướng núi Tam Đảo về. Trên ba bè gỗ có ngọn cờ đen thẳng xuống. Nhị vị tướng quân công lệnh truyền cho binh sĩ giữ lại không cho các bè đi. Nhưng trên bè trống không, chẳng có ai ngoài đàn rắn, một lát sau thấy xuất hiện một con thuyền nổi lên từ dưới nước, cũng không thấy có gì trong thuyền, nhưng có tiếng hét từ chiếc thuyền ấy: “Tôi vâng lệnh đức Long Quân Thủy Quốc, chúng tôi lên núi Tam Đảo lấy cây cối về xây dựng lại long cung, chúng ta cùng là tình huyết mạch đồng mẫu, cớ sao lại đem quân vây hãm chúng tôi”. Nhị vị tướng quân mắng lại: “Tuy là huyết mạch tương đồng thật, nhưng đây là phép nước, vua sai ta giữ thanh bình cho sông núi, sao ngươi lại đem quân lên phá cây cối, đem theo nạn hồng thủy tai vạ cho các cung điện, hủy hoại cuộc sống của dân lành, lệnh truyền cho tất cả các người phải giả tỏa hết nạn đại hồng thủy đi, nếu không các người sẽ phải hối hận”. Tướng công nói song, tự nhiên nước lũ rút hết, vạn vật lại như xưa, nhà cửa ruộng nương như bừng tỉnh, người vật các nơi lại lục đục kéo về. Đông Hải được vua cho ở lại vùng Bạch Hạc để trị dân, giữ yên vui làng xóm.

Trong thời gian Đông Hải dốc hết tâm sức giúp dân, bảo vệ và xây dựng cuộc sống, thì vợ ông có thai, sinh được một gái đoan trang, phúc hậu. Hôm đó là ngày 15 tháng 5, trên trời mây ngũ sắc cuồn cuộn tuôn về. Đông Hải và vợ đặt tên con là Thục Nương, sau gọi là Thục Trinh công chúa. Đông Hải trị vì được ba năm, nhân dân trong vùng yên vui no ấm thì vua lại điều ngài về vùng Khoái Châu, Hải Dương. Vì lúc bấy giờ ở đó đang bị nạn đại hồng thủy đe dọa. Đông Hải cùng An Giang lại một lần nữa ra tay cứu dân làn thoát khỏi tai họa. Sau khi yên vui, Đông Hải lại trở về doanh trại cũ ở vùng Bồ Sao. Vài năm sau, một hôm ngài  cùng vợ con bơi thuyền ra ngã ba sông ngắm cảnh. Trời quang mây tạnh, bỗng nhiên thuyền biến mất giữa dòng, hôm đó là ngày thần hóa.

Từ đó trở đi, nhân dân vùng Bồ Sao – Bạch Hạc lập đền thờ cúng để tưởng nhớ công lao tớn của ông. Trước đây, cả vùng này có một đền thờ chung là đền Đuông ờ Bồ Sao. Ba làng: Bồ Sao, Diễm Xuân và Lang Đài cùng thờ thần ở đây. Sau này, do sự thay đổi về địa giới hành chính, Lang Đài tách ra, dựng đền thờ riêng để thờ vị thần này.

Câu chuyện về Đông Hải Long Vương tuy chỉ là truyền thuyết, huyền thoại, nhưng đã ăn sâu vào tiềm thức nhân dân, được nhân dân coi như một vị anh hùng dân tộc của thời đại Hùng Vương. Nó cũng phản ánh cuộc đấu tranh hết sức khắc nghiệt trong buổi đầu dựng nước của cộng đồng người Việt giữa con người và thiên nhiên để tồn tại. Qua đó khẳng định được sức mạnh bất diệt của con người trong công cuộc đấu tranh đó.

Đền nằm trên một gò cao ở thôn Lang Đài, ở vào thế “quần long thủy tụ”. Đền quay về hướng Tây Nam, thẳng trước mặt là ngã ba Hạc, nơi dồn tụ của ba con sông lớn. Theo các cụ có tuổi trong làng kể lại thì đền được xây dựng vào triều Nguyễn, cách đây khoảng hơn 200 năm. Trước kia đền có 3 gian tiền tế, một ngôi phương đình tám mái lộng lẫy, sáu gian tả mạc dọc theo phương đình, và tòa đại bái 5 gian đồ sộ. Nhưng sau năm 1947, chính phủ ta chủ trương “tiêu thổ kháng chiến”, vườn không nhà trống nên ngôi đền bị đốt đi, chỉ còn lại phần hậu cung. Sau khi hòa bình lập lại năm 1954, nhân dân địa phương trùng tu, sửa chữa lại thành ngôi đền thờ như hiện nay.

Ban thờ công đồng được đặt tại sảnh của đền (Ảnh: Phương Thảo)

Đền có kiến trúc kiểu chữ nhất. Sảnh của đền có đặt ban thờ công đồng, nơi đây được bố trí như một nhà tiền tế nho nhỏ với cấu trúc hai mái được trang trí viền lá mái cánh sen. Bốn cây cột xi măng vững chắc tạc thành hai vòm cửa cuốn đối xứng nhau. Mặt tường trước sảnh giữa hai vòm cửa được vẽ trang trí lưỡng long chầu nguyệt. Hai đầu sảnh xây chắn hai bức tường. Mỗi bức đều được vẽ trang trí hình long mã và vân mây. Chính giữa sảnh có treo bức cuốn thư đề 4 chữ “ Đức quán bách vương”. Tiếp sau phần sảnh là đại bái gồm 3 gian dài 6,5m, rộng 6,3m, ứng với mỗi gian là một cửa vòm cuốn cao 2,1m, rộng 1,1m làm kiểu hai cánh. Trên khuôn cửa gian giữa treo bức hoành phi “Phúc như xuyên chí”. Hai bên cửa ra vào đại bái có đắp nổi hai tượng võ sĩ tay cầm giáo hướng ra phía trước, chân đi hài đen, đầu đội mũ, nét mặt trang nghiêm.

Phía trên khuôn cửa gian bên có vẽ con phượng đang sải cánh bay. Phần mái được trang trí hình cánh sen cách điệu. Kết cấu kiến trúc phần mái của ngôi đền mang cả dáng dấp cổ xưa và hiện đại: Quá giang gối tường, cột trốn và chồng bồn gian giữa xây dựng một khám thờ lát ván gỗ cao. Cửa khám làm theo kiểu bức bàn có vẽ họa tiết phượng càm thư, vân mây cách điệu, rùa cưỡi mây, trên lưng chở cuốn thư.

Chính điện thờ Tam vị Đại vương (Ảnh: Phương Thảo)

Gian bên trái là ban thờ Tam tòa thánh Mẫu (Ảnh: Phương Thảo)

Trên cửa khám có treo một bức nghi môn, vải trang trí sặc sỡ, ở gian ngoài bên phải có một án nhang bằng xi măng thờ thổ thần. Đền được cấu tạo nhỏ gọn nhưng vẫn không mất đi vẻ trang nghiêm. Phần nội thất được bố trí hài hòa, cân đối, phù hợp với cấu trúc của ngôi đền.

Gian bên phải là án nhang bằng xi măng thờ thổ thần (Ảnh: Phương Thảo)

Nghệ thuật điêu khắc và trạm trổ ở đây chủ yếu được thể hiện ở các di vật còn giữ được cho đến nay. Đền Lang Đài còn lưu giữ được một cỗ kiệu bát cống có niên đại từ năm 1699, dài 3,9m rộng 2,45m, sơn son thếp vàng lộng lẫy và có 8 đòn khiêng. Có thể nói đây là một cỗ kiệu đẹp, còn giữ được nguyên vẹn cho đến nay. Cỗ kiệu được trang trí hình tượng tứ linh, một hình tượng truyền thống tiêu biểu của thể chế phong kiến, nhưng nó cũng thể hiện được niềm mơ ước của quần chúng. Đó là những con rồng đem nước về tưới cho đồng ruộng, những cánh phượng báo tin vui – một cuộc sống hòa bình, no ấm.

 Ngoài ra đền còn lưu giữ được bức đại tự có niên đại từ năm 1912, khắc 4 chữ: “Phúc như xuyên chí”. Bên trái có dòng chữ nhỏ khắc nổi “Đệ tam giáp tiến sĩ kính tiến”. Bên phải  là dòng chữ ghi “ Long phi canh tuất quý động”. Viền trên bức đại tự khắc chìm mặt hổ phù và rồng cách điệu. Tại đây cũng có treo một bức cuốn thư khắc 4 chữ: “Đức quán bách y vương”, phía trên đề dòng chữ nhỏ “”Bảo đại giáp thâm niên” (tức năm 1944). Viền trên và dưới lòng cuốn thư trang trí rồng nhỏ cách điệu chầu bông cúc. Phần hai bên ngoài cuốn thư chạm nổi hình mai hóa rồng. Bông mai hóa đầu rồng ngẩng lên, cành mai là thân rồng uốn khúc, đuôi rồng là. Dưới nền khắc nổi hình mai rùa một bông mai lớn. Dưới nền khắc nổi hình mai rùa, giữa các ô mai rùa, giữa các ô của mai rùa khắc hình hoa thị. Riềm ngoài cùng của cuốn thư chạm một nhành hoa cúc đang kỳ mãn khai. Cành hoa vươn lên mềm mại với những bông cúc nở to, cành lá chen dầy tươi tốt. Trong cuốn thư cắm hai thanh kiếm hở chuôi. Phía dưới cùng của cuốn thư chạm mặt hổ phù cặp chữ thọ, hai tay năm móng dang rộng bám chặt vào hai bên cuốn thư, ở hai bên mặt hổ phù chạm nổi con rùa đang phun lên cột nước cao.

Đền còn lưu giữ một bảng chúc văn có chạm nổi họa tiết lưỡng long chầu nguyệt, thân rồng uốn khúc xếp vảy, râu cá trê, bờm tóc dữ tợn, xung quanh chạm những vân mây cách điệu; và một số đồ thờ tự như: chiếc mâm bồng, đài nước, ống hoa, bát hương sứ, nậm rượu, lục bình sứ.

Để tỏ lòng thành kính các vị thần được thờ, cho đến nay người dân vùng này vẫn kiêng những tên như: Hải, Long, Thanh… người ta đọc trệch là “Đương Hải Lung Vương”. Bà Mẫu tên là Thanh nên nhân dân gọi chệch đi là “Thinh”. Hàng năm tại đây tổ chức nhiều lễ hội truyền thống: Ngày 7 tháng giêng là tiệc cầu đinh (Cầu con trai), dân làng tổ chức đấu vật và cúng tiệc mặn. Trong tiệc này chỉ có con trai được dự và đem phần về nhà. Ngày 13 tháng giêng là ngày tế thọ đinh, tức là ngày cầu thọ, chỉ có các cụ già từ 50 tuổi trở lên được dự, mở tiệc và cầu tế. Ngày 12 tháng 3 âm lịch, ở đây mở hội tiệc tạ các vua Hùng là anh của Đông Hải Long Vương, dân làng tổ chức tiệc mặn cúng tế. Ngày 15  tháng 5 là ngày sinh công chúa, là lễ được tổ chức lớn nhất trong năm. Ở đây mở hội rước nước, dân chúng bơi thuyền ra giữa sông lấy nước vào lộc bình, rồi để lên kiệu rước về đền tế lễ, tổ chức nhiều trò vui. Thực chất việc mừng ngày sinh công chúa đã gắn liền với tập quán cầu nước tưới cho mùa màng tốt tươi. Đây là một yếu tố quan trọng trong đời sống của cư dân nông nghiệp. Ngày 25 tháng 5 âm lịch (ngày đồng hóa), là ngày giỗ của Đông Hải Long Vương và phu nhân, công chúa. Ngày 12 tháng 9 âm lịch là tiệc Tam vị đại vương đồng hóa chính tiệc, tế tiệc cảm ơn thần thánh phù hộ cho mùa màng bội thu. Ngày 25 tháng 12 là ngày tiệc xếp ấn của năm. Nói chung, các lễ hội ở đây được tổ chức nhằm tưởng nhớ công lao trị thủy của hai vị anh hùng dân tộc, đồng thời gắn chặt với tín ngưỡng nông nghiệp của cư dân lúa nước như: lễ đầu năm, cầu nước, cầu mùa, mừng cơm mới, nhằm cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, nhân dân no ấm. Với những giá trị văn hóa và lịch sử sâu sắc, Đền Lang Đài đã được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh vào năm 1993. 

Đền Lang Đài – một trong  những ngôi đền thờ Đông Hải Long Vương ở vùng ngã ba sông có sức ảnh hưởng đáng kể đến đời sống tinh thần của nhân dân địa phương. Chính trong lớp huyền thoại về công lao của Đông Hải Long Vương, chúng ta còn nhận ra cuộc đấu tranh hết sức gian nan khắc nghiệt giữa con người và thiên nhiên trong buổi đầu dựng nước. Qua đó, tôn vinh sức mạnh và ý chí của con người trong công cuộc đấu tranh chống thiên tai, khẳng định ý nghĩa nghĩa nhân văn to lớn của Đền Lang Đài trong đời sống tâm linh của nhân dân.

Phương Thảo – Trung tâm TTXT Du lịch

The post Khu di tích lịch sử văn hóa Đền Lang Đài, phường Bạch Hạc, thành phố Việt Trì appeared first on Du Lịch Tây Bắc.

Căn cứ vào các tư kiệu của trường Viễn Đông Bắc Cổ kiểm kê năm 1937 như: Ngọc phả viết tháng Giêng năm Hồng Phúc thứ nhất(1572) do Hàn lâm viện đông các đại học sỹ Nguyễn Bính soạn và 3 đạo sắc phong thời Nguyễn và các bản khai của các chánh tổng, lý trưởng tổng Mộ Chu, huyện Bạch Hạc, Phủ Vĩnh Tường xưa, thì đền Thượng Thọ thờ tam vị thủy thần: Ngọc Tinh công chúa, bà là mẹ của 2 vị Cam Lâm Đại Đế và Bát Hải Long Vương. Hai ngài đã có công lớn giúp vua Hùng dẹp tan giặc, và được các đời vua phong là vạn cổ phúc thần. Các vị là những vị thần nằm trong hệ thống huyền thoại về những anh hùng văn hóa của dân tộc Việt Nam. Sự tích của các vị thần gắn liền với câu chuyện truyền thuyết lịch sử về Lạc Long Quân và Âu Cơ. Các vị là những người có công theo cha xuống biển, xưng làm thủy thần cai quản đầu sông, góc biển, gây dựng giang sơn ở buổi đầu mở nước. Công lao to lớn của các vị được nhân dân làng Vạn (làng Thượng Thọ nay) tôn thờ làm thần hoàng làng, vị thần bảo trợ cho người dân làm nghề đánh cá trên sông.

Đền Thượng Thọ được xây dựng từ lâu, do những người dân làng Vạn (người dân chuyên làm nghề đánh cá) dựng lên từ một bè gỗ dưới sông để thờ các vị thần hoàng làng của làng mình, giống như các di tích trên cạn. Trải qua những thăng trầm của lịch sử, do thiên tai tàn phá và trong trận lũ năm 1993 đã phá vỡ bè gỗ và kiến trúc ngồi đền của người dân làng Vạn. Sau trận lũ này, một số người dân làng Vạn đã lên định cư trên cạn, thành lập một ngôi làng mới lấy tên là Thượng Thọ, thuộc huyện Bạch Hạc và dựng tạm ngôi đền 3 gian nhỏ lợp lá. Đến năm 1990, nhân dân làng Thượng Thọ đã xây dựng lại ngôi đền với kiến trúc kiểu chữ Đinh gồm 3 gian đại bái và một gian hậu cung. Năm 1947, vùng ngã ba Hạc bị thực dân Pháp tàn phá ác liệt, nhà cửa và các di tích lịch sử văn hóa bị bắn phá, đốt cháy hoàn toàn, trong đó có đền Thượng Thọ. Sau hòa bình lập lại, năm 1954, nhân dân làng Thượng Thọ trở về và dựng lại ngôi đền 3 gian nhỏ lợp lá. Đến năm 1990, nhân dân làng Thượng Thọ (Phố Đoàn Kết hiện nay) đã xây dựng lại ngôi đền Thượng Thọ trên nền móng cũ. Từ đó đến nay,  ngôi đền được tu sửa và tôn tạo rất khang trang.

Ban thờ công đồng được bố trí ngoài sân đền phục vụ  tín ngưỡng thờ Mẫu của nhân dân (Ảnh: Phương Thảo)

Gian tiền tế của đền Thượng Thọ (Ảnh: Phương Thảo)

Đền Thượng Thọ được xây dựng trên khu đất có diện tích 536, 2m2, gồm các gian: Tiền tế, phương đề, đại bái và hậu cung. Từ cổng vào là một sân lát gạch rộng khoảng 40m2. Bố cục kiến trúc ngôi đền được làm theo kiểu giật cấp cao dần về phía hậu cung. Trước toàn tiền tế có  có đắp hai ông hộ pháp đứng canh cửa, càng làm tăng thêm vẻ uy nghiêm cho ngôi đền thiêng. Tòa tiền tế được xây dựng năm 2003 với 3 gian, 4 mái đao cong, trên nóc có đắp hình lưỡng long chầu nguyệt, mái lợp kiểu ngói mũi, nền lát gạch đỏ vuông. Toàn bộ các cột được xây bằng xi măng đắp tròn sơn giả gỗ. Các xà, đầu bẩy, câu đầu đều được đục chạm nổi hoa văn là những vân mây hình rồng, hoa lá…

Phương đền được xây dựng năm 2001, làm theo kiểu nhà tám mái đao cong, trên đắp hình lưỡng long chầu nguyệt. Hai bên phương đền là hai tòa tả hữu mạc, được xây dựng năm 1990, được làm nối liền với tiền tế và đại bái, mỗi tòa gồm 3 gian. Bên tả mạc đặt ban thờ Cô và Cậu, bên hữu mạc đặt ban thờ mẫu và ông hoàng Ba, Hoàng Bảy, Hoàng Mười…

Cuối cùng là tòa đại bái và hậu cung đền được xây dựng năm 1990. Đại bái gồm 3 gian, gian giữa rộng 3m, hai gian cạnh mỗi gian rộng 1,5m. Hậu cung nối liền với đại bái gồm 1 gian nhỏ dài 2m, và được xây bệ làm thành thượng cung cách nền 1,2m. Trên thượng cung được bài trí thờ như sau: Trên cùng thờ tượng phật A Di Đà, hai bên là tượng Kim Đồng và Ngọc Nữ. lớp thứ hai là 3 vị vua cha Bát Hải. lớp thứ 3 gồm 3 pho tượng mẫu (mẫu Thoải, mẫu Ngàn, mẫu Địa). Bên dưới cùng gồm 5 vị: Quan Lớn Đệ Nhất, Quan Đệ Nhị, Quan Đệ Tam, Quan Đệ Tứ, Quan Đệ Ngũ. Bên trái hậu cung đặt tượng Đức Ông và đặt trong khám thờ tượng Đức Thánh Trần. Bên phải hậu cung đặt tượng thờ chúa Thác Bờ, chúa Đệ Nhị và chúa Chầu Bát. Dưới gầm sàn thượng cung đặt tượng thờ ngũ hổ. Toàn bộ các bức tượng đều được sơn son thếp vàng.

Do trước kia bị nước lụt tàn phá nên toàn bộ di vật cổ tại di tích đã không còn lưu giữ được. Toàn bộ hiện vật có trong di tích hiện nay đều mới được nhân dân và khách thập phương công đức sau này như: Lư hương đồng, hạc đồng, đỉnh đồng, chuông đồng… đều được tạo tác từ những chất liệu tốt, mang giá trị thẩm mỹ và nghệ thuật. Đền Thượng Thọ hiện còn lưu giữ được bản sao cuốn ngọc phả, 3 đạo sắc phong dưới triều vua Đồng Khánh năm thứ hai (năm 1887), vua Duy Tân năm thứ ba (1909), Khải Định năm thứ chín (1924).

Chiếc chuông đồng là một trong những hiện vật được nhân dân cung tiến tại đền Thượng Thọ (Ảnh: Phương Thảo)

Các tiết sinh thần của các vị thần, chữ tên húy và sắc phục được quy định như sau: Nhất sinh thần Thánh Mẫu vào ngày 10/10 (Âm lịch), trước một ngày cúng cỗ đều có hoa quả và oản, kiêng dùng màu đỏ, được ca hát chầu văn trong 3 ngày. Nhất sinh thần hai vị đại vương ngày 22/2 (Âm lịch) được coi là ngày chính tiệc, làng có tiệc cầu đinh, cầu tài lộc. Mở hội ca hát 2 ngày (Từ ngày 22 đến hết ngày 23 tháng 2), tổ chức rước kiệu từ đền ra bến sông rồi đi thuyền ra giữa sông Hồng lấy nước đầy vào chóe thờ rồi lại rước về đền để tế lễ. Theo tục lệ của làng, năm nào phong đăng hòa cốc thì mở tiệc lớn, làm hội tưng bừng như: Tế lễ, rước kiệu, múa rồng, múa lân, đón phường hát suốt đêm ngày. Còn năm nào mất mùa thì chỉ có hoạt động tế lễ, cầu cúng thần phù hộ cho dân làng Vạn để việc làm ăn của họ gặp nhiều may mắn hơn. Với những giá trị văn hóa, lịch sử to lớn, đền Thượng Thọ được UBND tỉnh Phú Thọ công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh vào năm 2005.

Phía ngoài của đền là khung cảnh trên bến dưới thuyền (Ảnh: Phương Thảo)

Đền Thượng Thọ được xây dựng ở vị trí gần ngã ba sông, trước cửa đền là bến đỗ thuyền bè của người dân, ngày đêm ra vào bến bờ khiến cho cảnh quan khu di tích ngày thêm nhộn nhịp, đông vui. Mỗi chuyến đi đánh cá hoặc đi thuyền buôn bán ngược xuôi trở về thắng lợi, người dân làng Vạn đều vào đền để tạ ơn thần linh đã phù hộ cho họ. Nơi đây hứa hẹn sẽ trở thành một điểm tham quan du lịch mang ý nghĩa tâm linh của du khách trong và ngoài tỉnh vào các dịp lễ hội. Đặc biệt là trong dịp lễ hội Đền Hùng mùng 10/3 âm lịch hàng năm, Bạch Hạc là điểm đặt chân đầu tiên của du khách khi về mảnh đất cội nguồn, nơi có ngã ba Hạc nơi “cha Lạc Long Quân và mẹ Âu Cơ chia tay nhau”, nơi có đền Tam Giang, chùa Đại Bi, có lễ hội bơi chải, có hội thi giã bánh giày… Đó là bức tranh khơi dậy truyền thống văn hóa, những dấu ấn lịch sử của di sản văn hóa vùng ngã ba sông, và đây cũng là nguồn tài nguyên nhân văn vô cùng phong phú để Phú Thọ phát triển mạnh mẽ loại hình du lịch tâm linh trong thời gian tới.

Phương Thảo – Trung tâm TTXT Du lịch

The post Đền Thượng Thọ – ngôi đền thờ thủy thần bên ngã ba sông appeared first on Du Lịch Tây Bắc.

Nghi môn đền Quách A Nương (Ảnh: Phương Thảo)

Theo Ngọc phả đền thờ quách A Nương (hiện đang lưu giữ tại Viện Thông tin Khoa học xã hội) cho biết rằng: Tại ngã ba Hạc có một xóm chài nhỏ. Dân chài làm lụng vất vả, kiếm được cá nhỏ đổi lấy gạo ăn, cá to phải nộp quan đô hộ. Xóm chài có vợ chồng họ Quách, tuổi đã cao mới sinh được một người con gái đặt tên là Quách A. Quách A càng lớn càng xinh đẹp. Ngày ngày nàng giăng lưới thả chài, bắt được cá to giấu dành cho bố mẹ. muốn đuổi giặc cứu nước, cứu dân…

Năm 16 tuổi, cha mẹ lần lượt qua đời, Quách A cắt tóc đi tu và lấy hiệu là Khâu Ni. Nàng đi tới đâu cũng thấy cảnh giặc Hán hoành hành, ức hiếp dân lành nên trong lòng càng nung nấu ý chí căm thù. Có lần, một con cọp trở dạ, oằn mình ở sau miếu – nơi Khâu Ni tu hành, nàng bạo dạn ra buộc thuốc cho cọp. Cọp mẹ cảm động làm hiệu như biết tạ ơn. Đẻ xong, cọp tha con đi và không bao giờ quấy nhiễu làng xóm nữa. Dân chúng biết chuyện càng thêm kính phục Quách A. Người theo càng ngày càng đông. Nàng chỉ dẫn mọi người tập luyện các môn võ nghệ và trận pháp, cả đánh bộ lẫn đánh thủy nên uy danh của ni cô Khâu Ni ngày càng lừng lẫy. Nàng tập hợp phật tử dạy võ nghệ, vận động nhân dân đứng lên đánh đuổi giặc Hán. Nghe tin Hai Bà Trưng khởi nghĩa ở Mê Linh, cho sứ giả tới truyền hịch, Khâu Ni dựng đàn tế cáo trời đất, mở hội ba ngày ba đêm với nhiều cuộc thi như: Ném lao, đấu vật, bắn cung, cưỡi ngựa… nhằm chiêu tập binh sĩ rồi cầm quân tiến về Hát Giang tụ nghĩa. Hai Bà Trưng ra tận bến sông ân cần tiếp đón, phong cho Khâu Ni là Tiên phong tả tướng quân. Ngày Hai Bà Trưng phá quân Tô Định ở thành Luy Lâu, Quách A dẫn đạo quân của mình theo dòng sông Thao, cùng Thiều Hoa lĩnh ấn Hữu tướng tiên phong tiến vào sông Thiên Đức (sông Đuống) cùng vào sông Dâu đánh thành Luy Lâu. Sau khi đánh tan giặc Hán, Trưng Trắc lên ngôi vua phong cho Quách A là “Khâu Ni công chúa”. Khâu Ni được lệnh trở về Nhật Chiêu (nay là thôn Cựu Ấp, xã Liên Châu, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc) lập đồn lũy, ngày ngày rèn quân luyện tướng, khuyến khích nhân dân khai khẩn đất hoang làm đồng ruộng, lập làng, lập ấp mới. Nhân dân mừng được mùa, khâu ni cho mổ trâu, lợn khao tiệc quân sĩ cùng nhân dân trong trang ấp. Yến tiệc đang vui, bỗng trời đất tối sầm, gió bão nổi lên, trên không có đám mây vàng bay xuống, Khâu Ni bước lên rồi biến mất. Hôm đó là ngày mùng 10 tháng Chạp. Nhân dân Bạch Hạc và dân Nhật Chiêu xin được lập đền thờ phụng, đời đời hương khói.

Nhiều triều đại phong kiến sau này đều gia phong cho Khâu Ni, như Đinh Bộ Lĩnh khi dẹp loạn 12 sứ quân, sau đó lên ngôi vua, ông phong cho Khâu Ni là “Quách A Nương Đức sinh Thượng đẳng phúc thần”. Năm Thiên Phúc, vua Lê Đại Hành phong là “ Công chúa Huệ Gia – Trinh thục phu nhân”. Năm 1428, vua Lê Thái Tổ phong ban Khâu Ni được phụng thờ tại trang ấp Bạch Hạc, lại sắc kiêng 4 chữ “A Nương – Khâu Ni”…

Tương truyền đền có từ rất lâu đời, tiền thân là ngôi miếu nhoe tranh tre nứa lá, nhưng rất đông người lui tới. Sau dân cư đông đúc, tưởng nhớ ơn đức của người con quê hương đã để lại tiếng thơm trong sử sách, dân trong làng mời thầy về chọn thế đất, quyên góp tiền của xây lại ngôi đền khang trang với kiến trúc kiểu chữ Đinh, nhỏ gọn gồm có tòa tiền bái và hậu cung. Qua thời gian đền đã hư hỏng, đến năm Thiệu Trị thứ 6 (1846), đền được nhân dân tu sửa lớn. Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, đền bị giặc tàn, phá hư hỏng nặng. Tới năm 2007, đền được nhân dân trong vùng công đức để xây dựng lại với tổng diện tích khoảng 700m² . Ngôi đền tọa lạc trên khu đất rộng, nhìn ra sông Lô, được xây dựng với kiến trúc độc đáo theo kiểu chữ “đinh”, gồm ba gian đại bái và một gian hậu cung, tổng diện tích 190m2, thiết kế theo kiểu nhà 4 mái đao cong. Hậu cung của đền có thiết kế 2 gian 1 dĩ. Bên trong hậu cung được bố trí các cấp bậc bệ, trên cùng đặt long ngai và tượng bà Quách A Nương, bên dưới đặt bát hương và đồ tế khí. Tượng nữ tướng Quách A Nương cao 0,67m, được tạc trong tư thế ngồi trên ngai, hai tay đặt lên đầu gối, đầu đội mũ trụ, mình mặc áo võ tướng có sắc đỏ, vàng, khuôn mặt tròn, đôn hậu.

Tượng Mẫu Quách A Nương (Ảnh: Phương Thảo)

Ban thờ Quan Đệ Tam (Ảnh: Phương Thảo)

Cung thờ Chúa Sơn Trang (Mẫu Thượng Ngàn và 12 thánh cô Sơn Trang) (Ảnh: Phương Thảo)

Đền Quách A Nương hiện có 3 bức đại tự được sơn son thếp vàng lộng lẫy, nền triện gấm, xung quanh tạo ống bao quang trang trí hoa lá cách điệu, ở giữa có chữ Hán lần lượt từ ngoài vào trong như sau: “Tam Giang Thượng”, “Thượng Đẳng linh từ”, “Vạn cổ anh linh” được tạo tác vào đầu thế kỷ XXI.

 Trong đền còn lưu giữ được nhiều di vật, cổ vật có niên đại từ thế kỷ XIX mang nhiều giá trị như: Ống hoa, đài nước, mâm bồng, chóe đựng nước, nậm rượu, lư hương, tượng thờ. Đền thờ Quách A Nương là nơi gửi gắm tâm tư, nguyện vọng, nơi sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân địa phương. Năm 2009, đền được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.

Lễ tế dâng nước ở ngã ba sông lên Mẫu Quách A Nương (Sưu tầm).

Lễ hội đền Quách A Nương, còn gọi là lễ hội đền Mẫu được tổ chức một năm 3 kỳ tiệc: Chính tiệc vào ngày mùng 6 tháng giêng, cầu phong đăng hòa cốc, con cháu đề huề, cấy hái được mùa, đánh bắt bội thu, buôn bán phát đạt; Ngày 15 tháng 2 âm lịch là tiệc kỉ niệm sinh thần; Ngày mùng 10 tháng chạp là tiệc kỉ niệm hóa thần. Lễ hội mùng 6 tháng Giêng tại đền thờ Quách A Nương xưa kia được tổ chức đều đặn, những năm được mùa làng mở hội rất linh đình. Từ sáng sớm tinh mơ ngày mùng 6, trong đền đã đèn đuốc sáng trưng, người ra vào nhộn nhịp chuẩn bị rước nước. Khi có hiệu lệnh, tất cả các chân kiệu đồng loạt nâng kiệu, rảo chân đều về phía đền Hạc (nay là đền Tam Giang) rồi lên thuyền ra ngã ba Hạc lấy nước. Từ xa xưa, nước lấy từ ngã ba Hạc đã được coi là nước thiêng, chóe nước mang về đặt trong đền dùng vào những dịp tế lễ trong năm. Dân gian coi nước này quan trọng và rất có ý nghĩa với những việc tâm linh, nên mỗi khi trong làng nhà ai có việc đều đến đền xin một chút nước gọi là lấy khước cầu bình an, may mắn. Trời hửng sáng, kiệu rước nước về tới đền, chóe nước được cung kính đặt lại trên thượng cung, chủ tế và các quan viên cũng chuẩn bị hành lễ. Sau khi tế lễ, làng tổ chức rước kiệu. Trên khoảng sân rộng trước đền là không gian rực rỡ sắc màu, trống chiêng rộn rã chuẩn bị khởi kiệu. Đoàn rước đi đầu là 2 cai cơ dẹp đường, tới cờ thần, cờ tiết, cờ mao,… sau là kiệu văn đặt bài vị, rồi tới kiệu bát cống đặt lễ gồm trầu cau, hoa quả, bánh chưng, bánh giầy. Đi sau kiệu là 2 hàng quan viên, các bậc trưởng bối và cuối cùng là dân làng. Trong hội, làng còn tổ chức chọi gà, cờ tướng, cướp cầu, bơi trải.

Tục xưa, trong cả 3 kỳ tiệc, lễ vật trên ban thờ Quách A Nương đều là cỗ chay, còn trên các ban thờ các tướng sĩ thì đặt lễ mặn. Ngoài ra, mỗi kỳ đều thui một con lợn đen, năm được mùa thì dùng trâu thui cả con, dân làng và người qua đường không phân biệt già trẻ, trai gái, mỗi người cầm dao xẻo một miếng ăn ngay tại chỗ. Tương truyền, đó là để chia phần lộc lễ của con hổ được Quách Nương cứu giúp ngày nào.

Lễ hội đền Quách A Nương là một trong những di sản văn hóa cần bảo tồn của quê hương Bạch Hạc. Đền Quách A Nương cũng là một trong nhiều nơi trên đất Phú Thọ có tục bơi trải trong lễ hội. Đây không chỉ là phong tục mang tính tưởng niệm đến vị thần được thờ, hay một cách rèn luyện thân thể mà còn là một trong những đặc điểm chung của những vùng dân cư sinh tụ ở cạnh các nguồn nước lớn.

Bạch Hạc  là mảnh đất còn lưu giữ được nhiều di sản văn hóa đặc sắc liên quan đến kinh đô Văn Lang và thời đại Hùng Vương dựng nước. Đó là hệ thống di tích lịch sử văn hóa đa dạng cùng nhiều lễ hội truyền thống mang đậm màu sắc cội nguồn. Ngoài đền Quách A Nương, du khách đến Bạch Hạc còn được nghe giới thiệu và trải nghiệm nhiều sự tích, phong tục, lễ hội truyền thống gắn liền với thời kỳ đấu tranh, chống giặc ngoại xâm của ông cha như: Lễ hội Đền, chùa Mộ Chu Hạ (10/1 âm lịch), Lễ hội đền Thượng Thọ (22/2 và 10/10 âm lịch); Lễ hội bơi chải truyền thống và Lễ hội Đền Tam Giang (10/3 và 25/9 âm lịch); Lễ hội rước kiệu cầu Đinh của Đền, chùa Lang Đài (7/1 âm lịch)… Việc bảo tồn, quảng bá di tích đền Quách A Nương, kết hợp với các điểm tham quan tâm linh khác tên địa bàn phường Bach Hạc cũng như của thành phố Việt Trì như: Khu di tích lịch sử Đền Hùng, đình Hùng Lô… không chỉ góp phần bảo tồn truyền thống văn hóa của cha ông, mà còn là cơ sở để xây dựng mảnh đất Bạch Hạc thành điểm du lịch hấp dẫn, góp phần vào phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương.

Phương Thảo – Trung tâm TTXT Du lịch

The post ĐỀN QUÁCH A NƯƠNG – DI TÍCH LỊCH SỬ TÔN VINH VỊ NỮ TƯỚNG ANH HÙNG CỦA QUÊ HƯƠNG BẠCH HẠC appeared first on Du Lịch Tây Bắc.

Chùa Bảo Sái( xã Lương Lỗ, huyện Thanh Ba) Ảnh: Sưu tầm

Chùa Bảo Sái vốn là ngôi chùa cổ được khởi dựng vào khoảng thời gian năm 1402, cách ngày nay 700 năm. Chùa thờ Ngài Bảo Sái – vị tu hành đắc đạo và cũng là đệ tử thân cận của Phật hoàng Trần Nhân Tông. Chùa Bảo Sái được xây dựng ở khu đất hình vuông, có diện tích rộng chừng 10.000m2, phía bên phải là ao sen lớn toả ngát hương thơm. Điều đáng chú ý là chùa được xây dựng nằm trọn trong lòng của hệ thống các ngôi đền cổ linh thiêng, trong đó có một số đền tiêu biểu như Đền Anh Cả, Đền Hạ, Đền Trung… Tương truyền các ngôi Đền ở đây đều là nơi thờ tự những người con của vua Hùng. Điều này cho thấy, vị trí của chùa Bảo Sái là quan trọng không chỉ về mặt phong thuỷ mà còn khẳng định mảnh đất Lương Lỗ này cũng là vùng đất thiêng, quy tụ linh khí ông cha và cũng là mảnh đất Phật giáo truyền thống phát triển.

Sử sách về ngôi chùa Bảo Sái trước đây ghi chép rằng, chùa Bảo Sái vốn được hình thành từ một vùng đầm lầy, quá trình trùng tu, xây dựng và phát triển đã giúp ngôi chùa trở nên bề thế và thoát ra khỏi vùng đầm trũng lầy ấy. Thời kỳ lúc đầu khởi dựng, chùa chưa có tên, song trong quá trình xây dựng chùa, các đệ tử thân cận của Ngài Bảo Sái đã thể theo ý nguyện của các môn đệ và thống nhất lấy tên gọi của Ngài đặt cho chùa, và Bảo Sái ( Bảo Sái Tự) ra đời từ đó.

Không chỉ vậy, Bảo Sái cũng chính là ngôi chùa chứng kiến tục lệ giết trâu để cúng đình thần trong làng. Trước mỗi lần diễn ra việc giết trâu, người dân trong làng lại đưa trâu về quy y Tam Bảo tại chùa Bảo Sái. Nhiều lần diễn ra như vậy, người dân đã chứng kiến cảnh những chú trâu thân yêu của họ bỗng dưng rơi nước mắt, cảnh tượng thiêng liêng ấy đã thức tỉnh người dân nơi đây. Vì lẽ đó mà vào năm 1650, người dân làng Lương Lỗ đã từ bỏ tục lệ này.

Trải qua nhiều lần trùng tu tôn tạo, ngày nay chùa được cai quản và tôn tạo trang nghiêm dưới tấm lòng từ bi của Đại Đức Thích Thiện Diệu, người con của kinh thành Huế, do yêu quý mảnh đất Tổ – Phú Thọ, thầy đã tìm về đây và khởi phát duyên lành trở thành trụ trì của Bảo Sái Tự từ năm 2010.

Chùa hiện còn lưu giữ được 3 pho tượng Trúc Lâm Tam Tổ bằng gỗ, sơn son thếp vàng và được điêu khắc rỗng ruột, bên trong có khắc ghi lịch sử giản lược của từng pho. Đây được xem là những báu vật mang giá trị mỹ thuật và lịch sử, làm tôn thêm sự quý giá và nét cổ kính, uy nghiêm của ngôi chùa.

Các pho tượng Trúc Lâm Tam Tổ được lưu giữ trong chùa (Ảnh: Phương Thảo)

Khám phá vẻ đẹp hồn hậu của Bảo Sái Việt Nam Linh Thiêng Cổ Tự cũng là dịp quý Phật tử, du khách muôn phương còn được chiêm bái Bảo Tháp Xá Lợi Phật trang nghiêm thanh tịnh. Nhìn những hạt Xá Lợi với nhiều màu sắc lấp lánh du khách như lạc vào thế giới cõi thiêng của Đức Phật, với sự mầu nhiệm và linh thiêng.

Bên cạnh Bảo Tháp Xá Lợi, trong khuôn viên Bảo Sái Tự còn có bức tượng Phật Di Lặc Bằng đá phiến trắng, cao khoảng 10m và nặng hàng chục tấn nếp mình bên bóng cây Bồ Đề cổ thụ. Năm 2016 với mong cầu của nhân dân và Phật tử gần xa Bảo Sái Tự thành kính cung thỉnh tượng Đức Phật A Di Đà cao 5m7 và 4 vị Tứ Đại Thiên Vương cùng tượng Bồ Tát Quán Thế Âm cao trên 6m về ngự tại khuôn viên của chùa. Tất cả quyện hoà trong một không gian làng quê yên bình mà trang nghiêm đến lạ.

Khuôn viên chùa (Ảnh: Sưu tầm)

Không bề thế, tráng lệ nhưng Bảo Sái tự lại hội tụ được cái linh khí của một vùng đất thiêng, ẩn mình dưới những bóng cây xanh mát toát lên sự thanh tịnh và khiêm nhường. Trước chùa có một ao nước lớn, xưa kia để vào được trong chùa chiêm bái và tụng niệm, phải có người chèo thuyền đưa vào, rồi sau người dân đã bắc cầu nhỏ nối từ đê vào chùa để tiện đi lại. Theo thời gian trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, ngày nay Chùa Bảo Sái đã được cải quan, trở thành nơi phật tử, nhân dân và du khách thập phương tìm về để thấy sự tĩnh tại trong lòng giữa những bộn bề, tấp nập của cuộc sống thường nhật.

Năm 1997 chùa được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Năm 2015, Liên hiệp các hội UNESCO Việt Nam công nhận chùa Bảo Sái là “Việt Nam linh thiêng cổ tự”. Đây là một trong 18 ngôi chùa của cả nước được Liên hiệp các tổ chức UNESCO Việt Nam vinh danh đợt đầu nhằm tôn vinh các giá trị giáo dục, khoa học, văn hóa; di tích lịch sử, di sản văn hóa, vật thể, phi vật thể của nhân loại.

 Nhắc đến Thanh Ba, chúng ta không chỉ biết đến chùa Bảo Sái với giá trị lịch sử, kiến trúc, văn hóa đặc sắc, mà ngoài ra mảnh đất này còn tồn tại nhiều di tích, cảnh đẹp nổi bật khác như: Đầm Ba Gạc (thuộc địa phận 2 xã Ninh Dân, và Võ Lao) có vẻ đẹp tự nhiên với 9 ngách uốn lượn, bao quanh là các đồi keo xanh mát, không khí trong lành, mát mẻ; đền Du Yến (xã Chí Tiên) thờ người con yêu dấu của quê hương Đất TổVua Hùng: Ngọc Loan công chúa Quốc mẫu đại vương, một nữ tướng tài ba xuất chúng trong cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng; hay Đền Năng Yên (xã Năng Yên) là nơi thờ Tam Vị Đại Vương: Cả Ngọ Cao Sơn, Nhị Ngọ Cao Sơn và Út Ngọ Cao Sơn đã có công giúp vua Hùng Vương thứ XVII (Hùng Nghị Vương) trong 10 năm nội chiến Hùng – Thục…  Đây là điều kiện để Thanh Ba có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển các loại hình du lịch như du lịch tâm linh, du lịch trải nghiệm… Thanh Ba trải qua thời gian với nhiều đổi thay và phát triển về kinh tế – xã hội, song vẫn mang trong mình bản sắc văn hóa của vùng đất thuộc nước Văn Lang thời các vua Hùng. Chính điều đó đã tạo nên một Thanh Ba đa dạng, phong phú và giàu đẹp về truyền thống văn hóa, lịch sử, hấp dẫn du khách thập phương tìm hiểu và khám phá.

Phương Thảo – Trung tâm TTXT Du lịch.

The post Chùa Bảo Sái – Việt Nam linh thiêng cổ tự – Viên ngọc quý của Di sản văn hóa Phú Thọ appeared first on Du Lịch Tây Bắc.

Chùa Thắng Sơn có tên chữ là Thắng Sơn tự,  xưa nhân dân thường gọi là chùa Mè. Chùa được xây dựng vào cuối thế kỷ XVIII dưới thời vua Lê Cảnh Hưng (1740-1786), thuộc làng Phú An , cách bờ sông Thao khoảng 30km. Chùa nằm trên thế đất cao hơn mặt đường 1,5m, có hệ thống 7 bậc chạy dài theo cổng và tường rào hai bên. Cửa chùa quay theo hướng Đông Nam, cổng tam quan quay theo hướng Tây Nam, bên kia đường là dòng sông Thao có nhiều thuyền bè neo đậu. Khi xưa người dân xuống thuyền để lên chùa phải đi qua bẩy hàng bậc đá xanh. Nơi đây nhân dân thường gọi là Bến Đá, nơi này trước đây từng là bến neo đậu của thuyền bè đưa người dân thập phương đến chùa lễ Phật.

Cổng tam quan chùa

Chùa có tổng diện tích là 2808m2. Mùa xuân năm Nhâm Dần (1782), chính    điện được làm xong với tổng diện tích 168m2. Cổng tam quan được xây dựng vào năm Ất Tỵ (1785), cổng giữa hai tầng treo quả chuông, hai bên cổng phụ có đắp tượng hai ngài Hộ Pháp. Những năm giặc Pháp – Nhật chiếm đóng thị xã, chùa được dùng làm nơi hội họp của cán bộ Việt Minh và còn là nơi cất giấu, chăm sóc thương binh. Sáng ngày mùng 2 Tết Nguyên Đán năm 1962, một trận hỏa hoạn lớn đã thiêu rụi ngôi chùa cùng 147 nóc nhà của người dân, chỉ còn lại duy nhất quả chuông nằm trên gác hai cổng Tam quan. Năm 1963, 1964, quả chuông được bảo quản tại Phòng Văn hóa thị xã. Cuối năm 1964 đến năm 1970, quả chuông được sử dụng để làm chuông báo động cho nhân dân thị xã mỗi khi có máy bay địch đánh phá. Sau này, chuông được chuyển vào đền Trù Mật để bảo quản. Vào thời kỳ đó, do điều kiện đất nước phải thực hiện công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứ nước, nền kinh tế còn trong thời kỳ bao cấp còn gặp không ít khó khăn, vì thế ngôi chùa chưa thể được khôi phục lại.

Nhà Tam Bảo

Nhằm đáp ứng nguyện vọng chính đáng của nhân dân và góp phần phục hồi các giá trị văn hóa dân tộc. Được sự quan tâm, giúp đỡ tạo điều kiện từ những người con của quê hương thị xã Phú Thọ, cùng đông đảo tăng Ni, Phật tử trong và ngoài địa bàn, ngày 17/4/2016 (Tức ngày 11/3 năm Bính Thân) chùa Thắng Sơn được khởi công trùng tu, xây dựng trên khuôn viên của ngôi chùa Thắng Sơn cổ, với tổng diện tích trên 1.800 m2. Công trình gồm các hạng mục chính gồm: Nhà Tam bảo, nhà Tăng, nhà Thư viện, nhà Thờ Tổ, nhà Thờ Mẫu, Gác Chuông, Gác Trống; hệ thống cổng, tường rào, sân vườn; hệ thống tượng và các hạng mục phụ trợ khác. Chùa được xây dựng theo kiến trúc chữ đinh, thể hiện bản sắc văn hóa Việt Nam vừa cổ kính vừa hiện đại. Công trình này đã đáp ứng nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng của các Phật tử và nhân dân thập phương về chiêm bái, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần và là điểm nhấn quan trọng, nét kiến trúc độc đáo của đô thị vùng trung du.

Chính điện

Chùa Thắng Sơn hiện nay đã trở thành một địa điểm sinh hoạt văn hóa tâm linh giàu ý nghĩa và giá trị tinh thần đối với nhân dân và phật tử thị xã Phú Thọ. Ngoài chùa Thắng Sơn, thị xã Phú thọ còn là một địa phương còn lưu giữ được rất nhiều di tích lịch sử như: Chùa Cây Thị (xã Phú Hộ) với hai “lão thị” nghìn năm tuổi vẫn ngày ngày quấn lấy thân đa tỏa bóng xanh mát, trấn giữ ngôi cổ tự linh thiêng mà thuở ấy Lý Nam Đế xưng vương; Đền Trù Mật (xã Văn Lung) xây dựng dưới thời Đinh Tiên Hoàng – thờ Sứ quân miền núi Kiều Thuận và thuộc tướng của ông là Ma Xuân Trường; chùa Bồng Lai (xã Hà Thạch) – một di tích kiến trúc nghệ thuật đặc sắc, với bệ tượng đất nung, hệ thống tượng thờ, bia và các di tích vật quý khác, biểu hiện cho sự rực rỡ của một thời đại lịch sử phật giáo huy hoàng trên đất nước ta… Đây chính là những tiền đề để thị xã Phú Thọ liên kết với các địa điểm tham quan nội tỉnh khác, phát triển loại hình du lịch văn hóa – tâm linh.

Thị xã Phú Thọ hôm nay vẫn đang ngày càng phát triển theo hướng hiện đại, văn minh, nhưng vẫn luôn bảo tồn được dáng vẻ của một thị xã miền trung du, bình yên, cổ kính. Chính những di tích lịch sử chứa đựng giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp cùng với nhiều yếu tố huyền thoại, kết hợp với nền văn minh đương đại đã tạo nên một sắc thái văn hóa vừa truyền thống vừa hiện đại cho mảnh đất thị xã bên dòng Thao này.

Một số hình ảnh khác về chùa Thắng Sơn:

Gác chuông

Gác trống

Tượng Phật trong sân chùa

Nhà thờ Mẫu

Các Phật tử tụng kinh lễ phật trong chùa

Phương Thảo – Trung tâm TTXT Du lịch

The post Chùa Thắng Sơn – Di tích lịch sử văn hóa bên dòng sông Thao appeared first on Du Lịch Tây Bắc.

Vườn nho Lâm Thao ở đâu???

Vườn nho Lâm Thao nằm cách trung tâm thành phố Việt Trì khoảng 15km, hướng đi lên cầu Phong Châu, đối diện cụm công nghiệp Lâm Thao, cách cầu Phong Châu 500 m. Được biết, vườn nho Lâm Thao của Hợp tác xã nông nghiệp Lâm Thao, nằm ở địa chỉ khu 4 – 5, xã Phùng Nguyên, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.

Lâm Thao là huyện kinh tế trọng điểm của tỉnh Phú Thọ trong vấn đề cung cấp mặt hàng nông sản, các loại rau xanh an toàn,… Vườn nho Lâm Thao mới được trồng tại đất Lâm Thao khoảng 3 năm nên thương hiệu này mới được nhiều người biết đến thời gian gần đây. Đến vườn nho Lâm Thao tham quan, khách du lịch sẽ được chiêm ngưỡng những giàn nho mơn mởn với chùm lá xanh và những chùm quả nặng trĩu.

Cách đi đến Vườn Nho Lâm Thao

Là điểm tham quan nằm trên cung đường chính từ thành phố Việt Trì lên cầu Phong Châu, vì thế mà việc sử dụng những phương tiện lớn nhỏ và di chuyển đến cũng rất dễ dàng. Tại trung tâm thành phố Việt Trì, bạn có thể bắt đầu di chuyển theo lộ trình đường bộ theo hướng Tây đi lên cầu Phong Châu. Tại vòng xuyến Lâm Thao rẽ trái sang cụm công nghiệp Lâm Thao khoảng 40 m, đi thẳng nhìn bên trái sẽ có biển chỉ dẫn “Vườn nho Lâm Thao”, du khách sẽ thấy hàng nho xanh ngát nằm dọc bên đường mở ra trước mắt.

Vườn nho Lâm Thao có gì ?

Đi du lịch ở Phú Thọ, ngoài khám phá vẻ đẹp của các danh lam thắng cảnh, Vườn nho Lâm Thao sẽ là một trải nghiệm vô cùng thú vị, hành trình cũng giúp du khách hiểu và thêm trân trọng sức lao động của người nông dân đất Tổ.

Ghé thăm vườn nho Lâm Thao, chắc hẳn bạn sẽ ngay lập tức mê tít những hàng nho được trồng đều tăm tắp. Ngay trên đầu, những tán lá xanh mướt, những chùm nho to mọng hiện ra, càng làm cho khu vườn có thêm sức hút. Du khách sẽ bị chinh phục ngay bởi những chùm nho trĩu trên cành. Chùm nào cũng to, cũng quyến rũ với màu đỏ, màu đen cùng lớp vỏ căng mọng. Chỉ nhìn thôi đã thấy ngon vô cùng. Nho khi chín cho màu sắc sậm hơn rất đẹp mắt. Đến thăm vườn nho, sẽ có lúc bạn bắt gặp một chùm nho vừa có trái xanh tươi, vừa có trái ngả màu nâu lại có trái tím thẫm vô cùng lạ lẫm. 

Làm gì ở Vườn Nho Lâm Thao

Đến Vườn nho Lâm Thao có những việc mà nhất định các bạn phải làm đó chính là: Cắt nho, lựa nho.

Tất nhiên là đến Vườn nho thì phải cắt nho, lựa nho cho mình rồi, khi đến Vườn nho Lâm Thao các bạn sẽ được hướng dẫn cách cắt nho sao cho lựa được nho ngon, ngọt, không bị gãy cành ở những trái còn lại; các bạn sẽ được đưa 1 cái kéo nhỏ, việc của bạn là tìm trái thật đỏ, thật sẫm, thật tròn, thật căng mọng nước để cắt, tuyệt đối không được bứt những trái nho còn trên cành.

Đến tham quan vườn nho Lâm Thao vào thời gian nào ?

Vườn nho một năm có hai vụ thu hoạch vào khoảng tháng 6 và tháng 12. Đây là thời điểm hợp lý cho một chuyến tham quan vườn nho Lâm Thao, du khách có thể kết hợp cùng với những điểm khác như: Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng, khoáng nóng Thanh Thủy, Vườn quốc gia Xuân Sơn,… cùng với vườn nho cho thuận tiện. 

Địa chỉ vườn nho Lâm Thao

Địa chỉ: khu 4 – 5, xã Phùng Nguyên, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.

• Giờ mở cửa: 7h00 – 18h00 hàng ngày
• Giá vé: 30.000 đồng/người lớn, 10.000 đồng/trẻ em.

Giá nho tại Vườn Nho Lâm Thao

Nho tươi (150.000 vnđ/1kg)

Từ nho tươi, người dân Lâm Thao còn chế biến thành nhiều sản phẩm từ nho để phục vụ nhu cầu sử dụng, mua làm quà của du khách như; rượu nho,… và nho tươi các loại về làm quà tặng bạn bè, người thân nhé.

Mặc dù là điểm du lịch nằm xa trung tâm thành phố, thế nhưng vườn nho Lâm Thao chắc chắn sẽ mang một ý nghĩa quan trọng về việc kết nối các điểm du lịch nổi tiếng như Đền Hùng, Hùng Lô, khoáng nóng Thanh Thủy, Vườn quốc gia Xuân Sơn,… Sản phẩm du lịch nông nghiệp đang ngày càng được du khách ưa chuộng, các sản phẩm từ nông nghiệp sẽ góp phần làm phong phú cho các chương trình du lịch, đồng thời quảng bá hoạt động du lịch, thu hút du khách về với cội nguồn đất Tổ.  

Bích Ngọc – Trung tâm TTXT Du lịch

The post Vườn nho Lâm Thao – điểm tham quan mới được nhiều du khách quan tâm appeared first on Du Lịch Tây Bắc.

Gác chuông Tam Quan – nằm trong quần thể chùa Phổ Quang (Ảnh: Sưu tầm)

Phía trước của chùa Phổ Quang – xã Xuân Lũng, huyện Lâm Thao (Ảnh: Sưu tầm)

Quần thể Phổ Quang Tự gồm các công trình kiến trúc cơ bản: Tam quan – Gác chuông, nhà văn chỉ, chùa Phổ Quang, nhà bia, nhà Tổ. Tam quan – Gác chuông tại chùa vẫn bảo lưu được kiến trúc cổ trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, với hệ mái chồng diêm 2 tầng 8 mái, đao cong thanh thoát, bờ nóc đắp hình Long cuốn thủy. Thượng lương khắc hàng chữ Hán: “Hoàng triệu Minh Mạng nhị thập niên” (tức Minh Mạng năm thứ 12 – năm 1839), các đầu được chạm khắc hình hoa sen. Trên gác chuông treo quả chuông đồng “Phổ Quang tự chung” và khánh đồng đều có niên đại đúc năm Minh Mạng nhị thập niên – năm 1839. Sách Văn khắc Hán Nôm Việt Nam (Hà Nội, 1993) đã tóm lược nội dung khắc trên hai tấm bia đá ở chùa. Một tấm bia tạo năm 1628 cho biết chùa là ngôi cổ tự danh lam bị hư hỏng, nên vào năm 1626, các vị Tín quan, Phú Xuyên hầu Nguyễn Hiếu Dũng, Sĩ Phủ Nguyễn Văn Vị cùng khoảng 70 vị hội chủ hưng công tổ chức trùng tu các tòa thượng điện, thiêu hương, tiền đường, hậu đường, tam quan…Một tấm bia tạo năm 1634, có khắc bài thơ Đường luật 8 câu của Phạm Sư Mạnh năm 1377 nói việc đi kinh lý ở vùng này.

Chùa Phổ Quang được xây dựng theo kiểu chữ “Công”, lợp ngói, có hai cấp chùa. Chùa cấp trên cao 10m, dọc 7m, gồm ba gian, có một cửa ra vào từ nhà Tổ lên chùa. Chùa cấp dưới ngang 16m, dọc 13,5m, gồm 5 gian. Đá Kế cột có loại vuông, loại bát giác với trang trí gần như lá đề. Giữa chùa có bức đại tự và hai câu đối. Phổ Quang Tự có kiến trúc theo kiểu trồng đầu, điêu khắc đơn giản. Tòa Tam bảo gồm: Bái đường, Thiêu hương và Chính điện. Bộ khung kết cấu gỗ với các bộ vì nóc làm theo kiểu “Thượng giá chiêng, chồng rường – hạ kẻ”. Chùa Xuân Lũng hiện lưu giữ được hơn 30 pho tượng chất liệu gỗ và thổ, được bài trí trên bệ xây.

Chính điện tại chùa Phổ Quang (Ảnh:Sưu tầm)

Nghệ thuật kiến trúc đáng chú ý nhất của chùa Phổ Quang là bệ đá hoa sen ghép từ 71 phiến đá xanh trạm trổ kỳ công, đặt ở giữa chùa cấp trên đỡ ba toà tam thế. Đây là một tác phẩm nghệ thuật độc đáo, mang đậm phong cách nghệ thuật thời Trần. Bệ đá hoa sen cấu tạo hình chữ nhật, kích thước: Cao 1,05m, rộng 1,25m, dài 3,30m, Trong đó, cánh sen được cách điệu là đề tài chủ yếu, chiếm vị trí chủ đạo trong nghệ thuật điêu khắc bệ đá. Cùng với hình ảnh bông sen, cuộc sống trần thế cũng được miêu tả sinh động qua các hoạ tiết dân gian như: Cá lượn, sư tử vờn, hươu cặp cành hoa hải đường nở xoè… Bốn góc bệ, tầng ba, tầng bốn có bốn linh điểu vững chãi, mặt hình nhân, dưới ngực có bốn lá đề cách điệu, trán khắc chữ “vương”, cổ chân và thân đều thắt hoa…

Đây là một cổ vật không chỉ có giá trị nghệ thuật điêu khắc đá mà trên đó còn khắc ghi các dòng chữ Hán ghi niên đại có thể được coi là bức thông điệp của ông cha để lại cho thế hệ hôm nay những thông tin về một giai đoạn lịch sử cách đây trên 600 năm, giúp chúng ta khẳng định một cách chính xác, tuyệt đối về niên đại và những người công đức tác phẩm nghệ thuật có giá trị bậc nhất của tỉnh Phú Thọ.Tầng 3 của bệ đá hoa sen ghi: “Xương Phù thập niên, Đinh Mão tuế, nhị nguyệt thập nhị nhật, điền chủ tiểu học chi hầu Nguyễn Chiêu tự việt ngộ không cư sĩ tịnh thê Nguyễn Thị Sửu tự viết công tín tu tạo khánh tịnh thạch tòa vi tam bảo”. (Dịch: Ngày 12 tháng 2 năm Đinh Mão niên hiệu Xương Phù thứ 10 (1388) điền chủ học chi hầu Nguyễn Chiêu và vợ là Nguyễn Thị Sửu tên tự Công Tín cung tiến khánh đá tòa tam bảo). Ô số 4 mặt trước bệ đá ghi: “Sử đài điền ngự thư hà chính thư Nguyễn Nạp tự viết Đạo Cư Sĩ cộng tạo ban thạch hoàng tòa cư tam bảo”. (Dịch: Sử đài điền ngự thư hà chính thư tên là Nguyễn Nạp tự là Đạo Cư Sĩ cùng cung tiến tòa đá tam bảo vào chùa).

Bệ đá hoa sen tại chùa Phổ Quang có niên đại trên 600 năm (Ảnh:Sưu tầm)

Bệ đá hoa sen chùa Xuân Lũng là tác phẩm điêu khắc có giá trị nghệ thuật đặc sắc, hiếm hoi còn lại của thời Trần, một thời đại hào hùng trong lịch sử dân tộc với hào khí Đông A lần lượt 3 lần chiến thắng quân xâm lược Nguyên Mông. Với những giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và thực tiễn đặc biệt này, tại quyết định số 2198/QĐ- TTg ban hành ngày 25/12/2021 của Chính phủ, bàn thờ Phật bằng đá tại chùa Xuân Lũng đã được công nhận là Bảo vật quốc gia.

Chùa Phổ Quang có bốn ngày lễ chính: Rằm tháng giêng, ngày 8/4 (lễ tắm Phật), rằm tháng 7 (lễ xóa tội vong nhân) và ngày 8/12 âm lịch. Chùa Phổ Quang không chỉ là nơi diễn ra các hoạt động tôn giáo lành mạnh, hướng thiện mà còn là niềm vinh dự, tự hào của người Làng Dòng. Nơi đây đã được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm 1980. Điều này càng khẳng định giá trị to lớn của ngôi chùa về lịch sử, kiến trúc, văn hóa và trong cả đời sống tâm linh của nhân dân. Mỗi chúng ta cần có ý thức bảo vệ, giữ gìn ngôi cổ tự để giá trị của nó còn mãi với thời gian.

Phương Thảo – Trung tâm TTXT Du lịch

The post Chùa Phổ Quang, xã Xuân Lũng, huyện Lâm Thao – Nơi lưu giữ bảo vật quốc gia “ Bàn thờ phật bằng đá” appeared first on Du Lịch Tây Bắc.

Trước Cách mạng tháng 8-1945 núi Đồn là đồn điền của thực dân Pháp. Khi phát xít Nhật đảo chính Pháp tháng 3-1945, địa điểm này trở thành nơi đồn trú của Nhật. Chính vì vậy mà nhân dân địa phương gọi là núi Đồn. Trong trận đánh lịch sử ngày 24 -10 – 1947, các chiến sỹ trung đội pháo 225 đã kéo ngược khẩu sơn pháo “lục tỉnh” lên tận đỉnh núi Đồn để bắn đuổi theo tàu giặc. Năm 1987, nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày Chiến thắng Sông Lô và tượng đài Chiến thắng Sông Lô đã được xây dựng, ghi nhớ chiến công hiển hách của quân và dân Phú Thọ trong trận đánh năm xưa.

Tượng đài chiến thắng Sông Lô (Ảnh: Phương Thảo)

Tượng đài chiến thắng Sông Lô được xây dựng trên đỉnh núi Đồn với tổng diện tích quy hoạch lên tới 2.537 m2; bao gồm hai phần: tượng và đài. Đài chiến thắng mang hình tượng một ngọn lửa cháy bất diệt đang tỏa lên bầu trời nguồn năng lượng vô tận của Chiến thắng Sông Lô với chất liệu gò đồng. Hai bên tượng đài là hai biểu tượng thân tàu và những đợt sóng vút cao nhằm thể hiện hình tượng lịch sử: Con tàu chiến thắng chở sức mạnh tổng hợp của dân tộc Việt Nam đang rẽ sóng ra khơi theo dòng chảy của lịch sử. Đài cao 26m bên cạnh nhóm tượng cao 7m được làm bằng chất liệu bê tông, cốt thép,bên ngoài sơn màu giả đồng.Thân đài được thiết kế rất nhiều góc cạnh đồ sộ và được ốp bằng những viên gạch nhám có màu hồng nhạt xếp khít với nhau. Trên 4 mặt xung quanh của đài tưởng niệm có trang trí 8 bức phù điêu miêu tả Chiến thắng Sông Lô và khái quát một số nét tiêu biểu của truyền thống quê hương và con người Đoan Hùng. Mỗi bức phù điêu là một tác phẩm nghệ thuật điêu khắc với những đường nét nghệ thuật điêu khắc công phu được gắn với nhau vô cùng tinh tế.

Nhóm tượng chiến thắng sát ngay chân đài, mặt tượng hướng về dòng sông Lô trong xanh gồm 5 nhân vật tiêu biểu cho các thành phần, lực lượng đã anh dùng tham gia chiến đấu làm nên chiến thắng Sông Lô. Mỗi pho tượng lại được khắc họa dáng đứng và có thần thái khác nhau; có pho tượng chiến sĩ trong tư thế hiên ngang giơ cao khẩu súng, trên mình mặc áo trấn thủ, sau lưng vác bao gạo, chân đi dép cao su; có pho tượng người chiến sĩ hai tay nắm chắc khẩu súng trường trong tư thế sẵn sàng chiến đấu; pho tượng ở giữa là hình ảnh một nữ du kích người dân tộc, đầu chít khăn, tay cầm gậy, tầm mắt nhìn ra xa sẵn sàng chiến đấu; cũng có pho tượng người chiến sĩ đứng bên khẩu pháo, giơ cao mũ vẫy chào, áo phanh trần bay trong gió để lộ lồng ngực trần khoẻ mạnh tràn đầy sức sống… Những pho tượng kể trên đã khắc hoạ sinh động dáng hình lịch sử của những con người đã làm nên chiến thắng Sông Lô, mang hơi thở của những năm tháng chiến đấu hào hùng truyền lưu lại cho hậu thế một cách trọn vẹn, chân thực. Phía dưới ngang chừng núi Đồn là nhà trưng bày sưu tập các hiện vật của Chiến thắng Sông Lô nhằm phục vụ nhu cầu tham quan, nghiên cứu và giáo dục truyền thống yêu nước phục vụ khách tham quan trong nước và quốc tế.

Quy hoạch di tích được tạo mặt bằng và kè đá mang hình cánh cung cao vút về phía trước. Đứng trên tượng đài có thể bao quát cả một vùng rộng lớn, bao gồm nơi hợp lưu của sông Chảy và sông Lô. Đứng ở khu vực tượng đài, phóng tầm mắt ra xa sẽ thấy bát ngát dòng sông xanh, san sát những mái nhà, chòm xóm.

Tượng đài chiến thắng Sông Lô nhìn từ cao xuống (Ảnh: Sưu tầm)

Bao nhiêu năm đã trôi qua, những thế hệ người dân sinh ra và lớn lên, gắn bó với mảnh đất oai hùng này đều mang trong mình một niềm tự hào to lớn mỗi khi nhắc tới chiến thắng vang dội của cha ông xưa kia. Trong ánh mắt của họ, tượng đài chiến thắng Sông Lô không chỉ là công trình vinh danh và ca ngợi chiến thắng Sông Lô mà còn là minh chứng cho sự kiên cường của cha ông đã hy sinh thân mình để bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, mỗi thế hệ sinh ra nối tiếp trên mảnh đất này đều được giáo dục sâu sắc về truyền thống hào hùng, lòng yêu nước và sự hy sinh của các thế hệ đi trước, qua đó, vun đắp từng ngày trong lòng của mỗi người dân nơi đây về ý thức trách nhiệm và niềm tự hào đối với quê hương, đất nước.

Tượng đài chiến thắng Sông Lô hiện nay đã trở thành điểm tham quan nổi bật của huyện Đoan Hùng, nơi nhân dân và du khách cả nước tới chiêm ngưỡng và thành kính hướng về cội nguồn dân tộc. Đây là di tích vô cùng quý giá trong việc giáo dục các thế hệ trẻ về truyền thống chống giặc ngoại xâm trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của quân và dân Phú Thọ nói riêng và của dân tộc Việt Nam nói chung.

Phương Thảo – Trung tâm TTXT Du lịch

The post Tượng đài chiến thắng Sông Lô – Di tích lịch sử có giá trị nhân văn và giáo dục sâu sắc của Đoan Hùng appeared first on Du Lịch Tây Bắc.