Lễ hội Tú Tỉ  là một sự kiện văn hóa đặc sắc trong đời sống tinh thần người dân tộc Giáy- xã San Thàng – thành phố Lai Châu.

Lễ hội Tú Tỉ được tổ chức thường niên vào 2/2 (âm lịch). Lễ hội được bắt nguồn từ Lễ cúng Tú Tỉ truyền thống của dân tộc Giáy. Theo tiếng Giáy, Tú Tỉ nghĩa là thổ địa, là thần cai quản vùng đất. Với quan niệm “Đất có thổ công, sông có hà bá” tức dân tộc nào sống trên một vùng đất thì phải thờ cúng thổ công ở vùng đất đó.

Phần lễ được cúng tại cây thiêng của bản du lịch cộng đồng San Thàng hay gọi gọi là bản Pố Đá hoặc Phố Đá. Lễ vật dâng lên thần thổ địa tại gốc đa đầu bản gồm: 1 con lợn, 2 con gà khỏe mạnh. Trước ngày lễ chính, các hộ dân trong bản họp, cử 2 hộ gia đình làm chủ trì, lo phần lễ vật cúng. Mỗi gia đình cử một người đàn ông trong gia đình có mặt tại bàn thờ lễ. Phần cúng lễ diễn ra từ 8 – 9h sáng.

Phần hội với nhiều trò chơi dân gian, nhiều môn thi độc đáo như: Bắn nỏ, giã bánh dày, kéo co, tó má lẹ, nhảy bao bố, bịt mắt bắt vịt…

Lễ hội được tổ chức hàng năm nhằm giữ gìn, khơi dậy và phát huy những bản sắc văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Đồng thời cũng tăng thêm tinh thần đoàn kết, hăng say lao động… của dân nơi đây.

 

Bài; Ảnh: Ngọc Hà

The post Lễ hội Tú Tỷ – Nét văn hóa độc đáo của dân tộc Giáy appeared first on Du Lịch Tây Bắc.

Ai ai đều tung còn lên rũ khỏi ốm đau…”

Khi câu hát đó được ngân vang thì đồng nghĩa là một cuộc vui đã bắt đầu. Không rõ từ khi nào nhưng ném còn là một trò chơi không thể thiếu trong các dịp lễ, hội của người đồng bào dân tộc Thái ở Lai Châu. Tiếng Thái gọi là còn là “Cón cuống”  khi quả còn được tung lên mang ý nghĩa tượng trưng cho mọi  việc buồn, việc xấu sẽ được rũ sạch, thay vào đó là sự ấm no, hạnh phúc. Bên cạnh đó trò chơi tung còn đưa tới thông điệp mong muốn âm – dương hòa hợp, cầu mong con cái trong nhà đông đúc.

Quả còn được làm bằng vải, những mảnh vải vụn cắt thành hình ô vuông, bên trong nhồi bằng hạt bông hay hạt thóc với ý nghĩa thóc nuôi sống con người, bông cho sợi dệt vải cùng biểu thị của sự cầu mong nảy nở sinh sôi. Dây còn cũng được khâu bằng vải, một đầu đính vào điểm tâm giao của hình vuông quả còn, bốn góc của còn được đính thêm các tua vải nhiều màu trông khá đẹp mắt và cũng giúp quả còn định hướng khi được tung lên. Sân ném còn là bãi đất rộng, ở giữa chôn một cây tre cao, trên đỉnh có “vòng còn” hình tròn một mặt dán giấy đỏ biểu tượng cho mặt trời  mặt kia dán giấy vàng biểu tượng cho mặt trăng, cũng có thể hiểu cả hai  mặt giấy là biểu tượng cho sự trinh trắng của người con gái.

Người Thái ở Lai Châu thường chơi ném còn với hai cách thức hoặc là lập ra một tổ trọng tài quy định cách thức chơi, sau đó các đội thi đấu xem bên nào ném được nhiều quả còn chui qua vòng hơn thì đội đó sẽ thắng. Hoặc là chơi theo cách thứ hai, cách này thường dành cho các nam thanh, nữ tú, chơi như một hình thức giao duyên, khi đó đội nam đứng một bên, nữ đứng một bên, thoạt đầu còn tung sang nhau đại trà, sau dần dần đôi nào phải lòng nhau tự khắc ném cho nhau, hình thức này sau cùng là chơi từng đôi một, thông qua hội ném còn đã có nhiều đôi trở thành chồng, thành vợ của nhau.

Trò chơi ném Còn mang đậm nét văn hóa Thái, vừa mang tính thể thao lại vừa vui nhộn rất dễ làm người theo dõi trò chơi cũng muốn nhập cuộc. Một trong những sự kiện tôn vinh nét đẹp của trò chơi này là ngày hội “Ném Còn ba nước Đông Dương” sẽ được tổ chức  năm 2017 nằm trong chương trình  năm du lịch quốc gia Lào Cai – Tây Bắc với ý nghĩa giao lưu, gắn bó tình đoàn kết giữa các dân tộc trong khu vực.

Nếu du khách có dịp ghé qua các bản làng người Thái ở Lai Châu vào những ngày đầu xuân hay các dịp lễ hội như Kin lẩu mẩu khẩu diễn ra vào ngày rằm tháng 9 (âm lịch) hàng năm hay lễ hội cơm mới diễn ra vào ngày mùng 10 tháng 10 thì đừng quên trải nghiệm một trò chơi đầy thú vị này.

The post Tung còn – Trò chơi độc đáo của dân tộc Thái appeared first on Du Lịch Tây Bắc.

Sau một thời gian tìm hiểu, nếu đồng ý, họ sẽ trao cho nhau những kỷ vật để làm tin, như vòng cổ, nhẫn, vòng tay, hoa tai bạc, đôi khi là những chiếc giỏ to để đựng quần áo,… Khi đã trao và nhận những vật đó, nghĩa là họ đã chuyển thông điệp tới mọi người mình đã có nơi, có chốn. Lựa ngày lành, đôi trai gái sẽ thông báo với cha mẹ để tiến hành lễ ăn hỏi (bó chạ).

Để làm lễ ăn hỏi, nhà trai chọn ngày tốt nhờ các ông bà mối đem lễ vật sang nhà gái làm lễ ăn hỏi. Lễ vật đem sang nhà gái xưa phải có 23 đồng bạc trắng, ngoài ra còn phải có rượu, 2 bó thịt chuột sấy khô: một bó 6 con và một bó 10 con, nếu không có chuột sấy khô thì có thể thay bằng cá da màu trắng sấy khô với số lượng tương đương.

Nhà gái ở xa thì đoàn ăn hỏi phải đi từ lúc mặt trời mọc, nếu ở gần hay cùng bản thì đoàn ăn hỏi phải ra khỏi nhà vào lúc 3 giờ chiều, họ cho rằng đó là giờ may mắn có thể đem lại hạnh phúc cho đôi trẻ. Chàng trai là người đi đầu, tiếp sau đó là ông bà mối rồi tới những người cùng đi, trật tự này được giữ nguyên trên suốt dọc đường. Trên đường đi, những người trong đoàn có thể nói chuyện với nhau nhưng không ai được bắt chuyện hay trả lời người qua đường vì cho rằng làm thế thì hôn nhân của đôi trai gái sẽ không may mắn, gặp nhiều phiền toái và khó khăn trong cuộc sống. Khi đi cũng như khi hành lễ, các ông mối phải đội mũ các bà mối phải mặc trang phục truyền thống. Trong các lễ thức của hôn nhân dù hai nhà ở sát nhà nhau họ vẫn phải ra khỏi nhà lúc 3h chiều đi vòng quanh bản (nếu là gần) và phải dừng ở chỗ nào đó lấy xôi mang theo ra ăn, chàng trai ăn nắm xôi nhỏ còn các pò sứ ăn nắm xôi to. Nếu ăn thừa phải bỏ lại, sau đó mới vào nhà gái.

Khi tới nhà gái, đoàn ăn hỏi dừng ở gần cầu thang chính, quỳ xuống hướng mặt về nhà gái, chàng trai lên tiếng gọi vọng vào nhà: “bố ơi nhà có kiêng không ?”. Chàng trai gọi như vậy 3 lần, đến khi nhà gái đáp lời: “nhà không kiêng đâu, lên nhà hút thuốc” thì đoàn nhà trai mới được lên nhà. Các ông mối và chàng trai lên nhà bằng cầu thang chính và ngồi ở bàn riêng dành cho nam ở gian khách, hai bà mối lên nhà bằng cầu thang phụ và ngồi ở bếp phụ, chàng trai thì đi vào buồng của cô gái. Lúc bàn chuyện, sáu ông mối cùng bố cô gái đóng vai trò quan trọng còn bốn bà mối chỉ hỏi thăm nhau. Sau khi uống rượu họ bắt đầu xem chân gà để đoán định việc tốt xấu, thông thường 2 ông mối cả sẽ tiến hành việc này. Họ ngồi đối diện nhau, miệng đọc bài cúng, đại ý: chúng tôi xem chân gà, đầu gà, xem đôi trẻ có lấy được nhau không, cầu ma, thần linh phù hộ cho đôi trẻ. Cũng như khi xem bói ở nhà trai, nếu lưỡi gà thẳng, chân chụm lại là tốt. Sau đó, hai bên nói chuyện xin phép để cho đôi trai gái được tìm hiểu, qua lại cho quen thân hơn.

Khi nhà gái đã đồng ý, hai bên bàn về chuyện trăm năm của đôi trẻ gồm số đồ dẫn cưới mà nhà trai phải mang sang nhà gái vào ngày cưới, số năm ở rể và số của hồi môn của cô gái khi về nhà chồng. Bàn xong, mọi người cùng nhau nâng chén rượu chúc mừng đôi trẻ và hai gia đình. Trong tiệc rượu, họ lại say sưa hát cho nhau nghe những bài dân ca truyền thống.

Ngày nay, dù đời sống xã hội có nhiều đổi thay, nhưng phong tục yêu đương và lễ ăn hỏi truyền thống vẫn được người Mảng duy trì, nhờ đó bản sắc của họ vẫn được bảo lưu, gìn giữ.

Bùi Quốc Khánh

The post PHONG TỤC YÊU ĐƯƠNG VÀ LỄ ĂN HỎI TRUYỀN THỐNG CỦA DÂN TỘC MẢNG appeared first on Du Lịch Tây Bắc.